أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
341
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
به آتش انداخته و بسوزان . چون شيطان آيين مجوسيّت را تلقين نمود ، برحسب تعريف شيطان ، جمشيد آتش جهانسوزى ترتيب داده پس از آنكه خلق عالم را به ربوبيّت خويش دعوت نموده و خود را مسجود و مصدق آنها ساخت ، از طرف خويش پنج نفر خليفه معيّن نموده و به هريك از آنها صنم بزرگى داده و گفت كه : هركس به اين اصنام سجده كند الوهيّت مرا اقرار كرده است ؛ و هركسى سجده نكند الوهيّت مرا انكار نموده است . ساجدين را انعام و احسان كنيد و منكرين را به اين آتش انداخته بسوزانيد . جمشيد اين حكم را كرده و خلفاى خود را به اطراف عالم ارسال نمود . اسامى اصنامى كه به خلفاى خمسه توديع نمود عبارت از : ود ، سواع ، يعوق ، يغوث و نسر بود . خلفا اين اصنام را به بلاد و آفاق برده آيين بتپرستى را نشر و تعميم نموده و خلق عالم را اضلال نمودند . اگرچه جمشيد پس از مدت كمى كه اصنام را به بلاد و امصار فرستاد عازم دار البوار گرديد و سكنهء ربع مسكون از شرارهء آتش كيد و ضلالت او مستخلص آمد ؛ و ليكن خلفاى شقاوت سيماى او كه به اطراف و اكناف عالم فرستاده بود مدّت دويست ( 200 ) سال نشر آيين بتپرستى و مجوسيّت نموده و اكثر اهالى را به واسطهء پرستش اصنام به ضلالت انداختند . مقتل جمشيد جمشيد عاقبت الامر در چنگ ضحّاك كه پسر برادر شداد بن عاد بود زنده اسير شده و به واسطهء يك نوع استخوان ماهى كه شبيه به ارّه بود از ميان دو پارچه گرديد . مدت عمر جمشيد هزار ( 1000 ) سال بوده يكصد ( 100 ) و يا سيصد ( 300 ) و يا هفتصد ( 700 ) و يا هشتصد ( 800 ) سال پادشاهى كرده است . بعضى از مورخين عجم اگرچه نبوت جمشيد را ادعا نمودهاند ؛ و ليكن قول ابن عباس كه گفته است : از عجم پيغمبرى نيامد ، ادعاى واقعه مورّخين مرقوم را جرح و تكذيب مىنمايد . مورّخينى كه